Hội chứng buồng trứng đa nang là gì?: Triệu chứng, chẩn đoán và điều trị

04/03/2019
Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) là một tình trạng thường gặp khá phổ biến ở phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, ảnh hưởng đến nồng độ hormone và cách thức hoạt động của buồng trứng của người phụ nữ.

Phụ nữ mắc PCOS sản xuất lượng hormone nam cao hơn bình thường. Sự mất cân bằng hormone này khiến họ bị thường bị chậm kinh, mất kinh, do vậy thường khó mang thai hơn.

Hội chứng buồng trứng đa nang

Hội chứng buồng trứng đa nang là gì?

Hội chứng buồng trứng đa nang là một vấn đề với hormone ảnh hưởng đến phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ từ 15- 44 tuổi. Có khoảng 2,2 đến 26,7% phụ nữ trong nhóm tuổi này có mắc PCOS. Nhiều phụ nữ có PCOS nhưng không biết. Theo một nghiên cứu, có tới 70% phụ nữ mắc PCOS đã không được chẩn đoán.

PCOS ảnh hưởng đến buồng trứng, cơ quan sinh sản sản xuất estrogen và progesterone - hormone điều hòa chu kỳ kinh nguyệt. Buồng trứng cũng sản xuất một lượng nhỏ hormone nam là androgen. Ba đặc trưng chính của hội chứng buồng trứng đa nang là:
- Buồng trứng chứa nhiều túi nang
- Nồng độ hormone nam cao
- Chậm kinh, mất kinh

Trong PCOS, nhiều túi nhỏ chứa đầy chất lỏng phát triển bên trong buồng trứng. Những túi này thực sự là những nang trứng, mỗi túi chứa một quả trứng chưa trưởng thành, nhưng trứng không bao giờ đủ trưởng thành để kích hoạt rụng trứng.

Việc thiếu sự rụng trứng làm thay đổi nồng độ estrogen, progesterone, FSH và LH. Nồng độ estrogen và progesterone thấp hơn bình thường, trong khi nồng độ androgen cao hơn bình thường. Mức độ hormone nam cao làm gián đoạn chu kỳ kinh nguyệt, vì vậy phụ nữ bị PCOS thường bị bỏ lỡ kỳ kinh nguyệt.

Nguyên nhân gây hội chứng buồng trứng đa nang

Các bác sĩ chưa biết chính xác nguyên nhân gây ra PCOS. Họ cho rằng nồng độ hormone nam cao ngăn cản buồng trứng sản xuất hormone và tạo trứng bình thường. Các gen, sự đề kháng insulin và viêm đều có liên quan đến việc sản xuất dư thừa androgen.

Gen

Các nghiên cứu cho thấy PCOS mang tính di truyền. Có khả năng rằng nhiều gen – chứ không chỉ một - đóng góp vào tình trạng này.

Sự đề kháng insulin

Có tới 70% phụ nữ mắc PCOS bị kháng insulin, nghĩa là các tế bào của họ không thể sử dụng insulin đúng cách. Insulin là một loại hormone sản xuất bởi tuyến tụy để giúp cơ thể sử dụng đường từ thực phẩm để tạo năng lượng. Khi các tế bào có thể sử dụng insulin đúng cách, nhu cầu insulin của cơ thể tăng lên. Tuyến tụy tạo ra nhiều insulin hơn để bù đắp. Insulin bổ sung kích hoạt buồng trứng sản xuất nhiều nội tiết tố nam.
Béo phì là một nguyên nhân chính của kháng insulin. Cả béo phì và kháng insulin đều có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2.

Viêm

Phụ nữ bị PCOS thường có mức độ viêm trong cơ thể tăng lên. Thừa cân cũng có thể góp phần gây viêm. Các nghiên cứu đã liên kết tình trạng viêm với mức độ androgen cao hơn.

Triệu chứng thường gặp của PCOS

Một số phụ nữ bắt đầu thấy các triệu chứng trong những lần có kinh nguyệt đầu tiên. Những người khác chỉ phát hiện ra họ có PCOS sau khi họ đã tăng cân rất nhiều hoặc gặp khó khăn khi mang thai.

Triệu chứng của đa nang buồng trứng

Các triệu chứng phổ biến của PCOS là:
Chu kỳ kinh nguyệt không đều. Việc thiếu sự rụng trứng sẽ ngăn chặn niêm mạc tử cung bị bong ra mỗi tháng. Một số phụ nữ mắc PCOS nhận được có ít hơn tám kỳ kinh nguyệt một năm.
Chảy máu nhiều. Lớp niêm mạc tử cung tích tụ trong một khoảng thời gian dài hơn, vì vậy bạn có thể bị chảy máu nhiều hơn còn gọi là rong kinh trong mỗi kỳ kinh nguyệt.
Lông mọc nhiều hơn. Hơn 70% phụ nữ mắc PCOS mọc lông trên mặt và cơ thể - bao gồm cả trên lưng, bụng và ngực. Tăng trưởng lông quá mức được gọi là hirsutism- chứng rậm lông.
Mụn trứng cá. Nội tiết tố nam có thể làm cho da dầu hơn bình thường và gây ra mụn trên các khu vực như mặt, ngực và lưng.
Tăng cân. Có tới 80% phụ nữ mắc PCOS bị thừa cân hoặc béo phì.
Hói đầu kiểu nam. Tóc trên da đầu mỏng hơn và bị rụng.
Làm tối da. Các mảng da sẫm màu có thể hình thành ở các nếp nhăn cơ thể như trên cổ, ở háng và dưới ngực.
Đau đầu. Thay đổi nội tiết tố có thể gây ra đau đầu ở một số phụ nữ.

>>>> Triệu chứng dư thừa Androgen ở phụ nữ

PCOS ảnh hưởng đến cơ thể như thế nào

Nồng độ androgen cao hơn bình thường có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và các khía cạnh khác của sức khỏe người phụ nữ.

Vô sinh

Để có thai, bạn phải rụng trứng. Những người phụ nữ không rụng trứng thường xuyên sẽ không có trứng nhiều để thụ tinh. PCOS là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây vô sinh ở phụ nữ.

Hội chứng chuyển hóa

Có tới 80% phụ nữ mắc hội chứng buồng trứng đa nang bị thừa cân hoặc béo phì. Cả béo phì và PCOS đều làm tăng nguy cơ mắc bệnh đường huyết cao, huyết áp cao, làm giảm cholesterol tốt HDL  và làm tăng cholesterol xấu LDL.
Cùng với nhau, những yếu tố này được gọi là hội chứng chuyển hóa và chúng làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim, tiểu đường và đột quỵ.

Chứng ngưng thở lúc ngủ

Tình trạng này gây ra sự ngừng thở lặp đi lặp lại trong đêm, làm gián đoạn giấc ngủ.
Ngưng thở khi ngủ phổ biến hơn ở những phụ nữ thừa cân - đặc biệt là nếu họ cũng bị PCOS. Nguy cơ ngưng thở khi ngủ cao gấp 5-10 lần ở phụ nữ béo phì mắc PCOS so với những người không mắc PCOS.

Ung thư nội mạc tử cung

Trong quá trình rụng trứng, niêm mạc tử cung bị bong ra. Nếu bạn không rụng trứng hàng tháng, lớp niêm mạc tử cung có thể tích tụ lại và dày lên, làm tăng nguy cơ ung thư nội mạc tử cung.

Phiền muộn

Tất cả những thay đổi nội tiết tố và các triệu chứng như mọc tóc không mong muốn, hói đầu có thể ảnh hưởng tiêu cực đến cảm xúc của bạn. Nhiều người mắc PCOS cuối cùng có thể phải trải qua trầm cảm và lo lắng.

Chẩn đoán buồng trứng đa nang

Chẩn đoán PCOS

PCOS được chẩn đoán ở những phụ nữ có ít nhất hai trong số ba triệu chứng này:
- Nồng độ androgen cao
- U nang buồng trứng

Bác sĩ cũng sẽ hỏi xem liệu bạn có gặp phải các triệu chứng như mụn trứng cá, mọc lông mặt và cơ thể, tăng cân hay không.
Thực hiện kiểm tra vùng chậu có thể tìm kiếm bất kỳ vấn đề với buồng trứng hoặc các bộ phận khác của đường sinh sản. Trong bài kiểm tra này, bác sĩ sẽ đưa ngón tay đeo găng vào âm đạo của bạn và kiểm tra xem có bất kỳ sự phát triển bất thường nào trong buồng trứng hoặc tử cung của bạn hay không.

Xét nghiệm máu để kiểm tra mức độ hormone nam cao hơn bình thường. Bạn cũng có thể được kiểm tra về mức cholesterol, insulin và chất béo trung tính để đánh giá nguy cơ mắc các bệnh liên quan như bệnh tim và tiểu đường.

Siêu âm sử dụng sóng âm thanh để tìm kiếm các nang trứng bất thường và các vấn đề khác với buồng trứng và tử cung.

Mang thai và PCOS

PCOS làm gián đoạn chu kỳ kinh nguyệt bình thường và khiến việc mang thai tự nhiên trở nên khó khăn hơn. Khoảng 70- 80% phụ nữ mắc PCOS có vấn đề về khả năng sinh sản. Tình trạng này cũng có thể làm tăng nguy cơ biến chứng thai kỳ.

Phụ nữ mắc PCOS có khả năng cao gấp đôi so với phụ nữ không mắc bệnh trong vấn đề sinh non. Họ cũng có nguy cơ phải đối mặt với sảy thai, huyết áp cao và tiểu đường thai kỳ.

Tuy nhiên, phụ nữ mắc PCOS có thể mang thai bằng phương pháp điều trị sinh sản giúp cải thiện sự rụng trứng. Giảm cân và giảm lượng đường trong máu có thể cải thiện thai kỳ khỏe mạnh.

Lời khuyên về chế độ ăn uống và lối sống để điều trị PCOS

Điều trị cho PCOS thường bắt đầu bằng thay đổi lối sống như giảm cân, ăn kiêng và tập thể dục.

Nếu bạn bị béo phì chỉ cần giảm 5- 10 phần trăm trọng lượng cơ thể có thể giúp điều chỉnh chu kỳ kinh nguyệt và cải thiện các triệu chứng PCOS. Giảm cân cũng có thể cải thiện mức cholesterol, giảm insulin và giảm nguy cơ mắc bệnh tim và tiểu đường.

Bất kỳ chế độ ăn uống nào giúp bạn giảm cân đều có thể giúp ích cho tình trạng này, tuy nhiên, một số chế độ ăn kiêng có thể có lợi thế hơn. Các nghiên cứu so sánh chế độ ăn kiêng cho PCOS đã phát hiện ra rằng chế độ ăn ít carbohydrate có hiệu quả cho cả giảm cân và giảm mức độ insulin. Chế độ ăn có chỉ số đường huyết (GI) thấp nhận carbohydrate hầu hết từ trái cây, rau và ngũ cốc giúp điều chỉnh chu kỳ kinh nguyệt tốt hơn chế độ ăn kiêng giảm cân thông thường.

Một vài nghiên cứu đã phát hiện ra rằng 30 phút tập thể dục với cường độ vừa phải ít nhất ba ngày một tuần có thể giúp phụ nữ bị PCOS giảm cân. Giảm cân bằng tập thể dục cũng giúp cải thiện sự rụng trứng và nồng độ insulin.

Tập thể dục thậm chí còn có lợi hơn khi kết hợp với chế độ ăn uống lành mạnh. Ăn kiêng cộng với tập thể dục giúp bạn giảm cân nhiều hơn, đồng thời nó cũng làm giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường và bệnh tim mạch.

Có một số bằng chứng cho thấy châm cứu có thể giúp cải thiện PCOS, nhưng vẫn cần nhiều nghiên cứu hơn để xác nhận chính xác về hiệu quả thực sự.

Phương pháp điều trị y tế cho PCOS

Thuốc tránh thai và các loại thuốc khác có thể giúp điều chỉnh chu kỳ kinh nguyệt và điều trị các triệu chứng PCOS như rậm lông và mụn trứng cá.

Dùng thuốc tránh thai

Uống estrogen và proestin hàng ngày có thể khôi phục lại sự cân bằng hormone bình thường, điều chỉnh sự rụng trứng, làm giảm các triệu chứng như rậm lông và bảo vệ chống lại ung thư nội mạc tử cung. Những hormone này có thuốc tránh thai dạng viên thuốc, miếng dán hoặc vòng âm đạo.

Dùng thuốc tránh thai điều trị đa nang buồng trứng

Metformin

Metformin (Glucophage, Fortamet) là một loại thuốc dùng để điều trị bệnh tiểu đường loại 2. Nó cũng điều trị PCOS bằng cách cải thiện mức độ insulin.
Một nghiên cứu cho thấy dùng metformin trong khi thay đổi chế độ ăn kiêng và tập thể dục giúp giảm cân, giảm lượng đường trong máu và phục hồi chu kỳ kinh nguyệt bình thường tốt hơn so với chỉ thay đổi chế độ ăn kiêng và tập thể dục.

Clomiphene

Clomiphene là một loại thuốc sinh sản có thể giúp phụ nữ bị PCOS có thai. Tuy nhiên, nó làm tăng nguy cơ mang thai đôi và đa thai.

Thuốc tẩy lông

Một vài phương pháp điều trị có thể giúp loại bỏ lông không mong muốn hoặc ngăn chặn nó phát triển của lông. Kem Eflornithine (Vaniqa) là một loại thuốc theo toa làm chậm sự phát triển của lông. Triệt lông bằng laser và điện phân có thể loại bỏ những sợi lông không mong muốn trên khuôn mặt và cơ thể bạn.

Phẫu thuật

Phẫu thuật có thể là một lựa chọn để cải thiện khả năng sinh sản nếu các phương pháp điều trị khác không có hiệu quả. Khoan buồng trứng là một thủ thuật tạo ra các lỗ nhỏ trong buồng trứng bằng tia laser hoặc kim mỏng được làm nóng để khôi phục sự rụng trứng bình thường.

Khi nào bạn nên đi khám bác sĩ?

- Bạn thường xuyên bị chậm kinh, mất kinh và bạn không có thai.
- Bạn có các triệu chứng của PCOS, chẳng hạn như mọc tóc trên mặt và cơ thể của bạn.
- Bạn đã cố gắng mang thai hơn 12 tháng nhưng không thành công.
- Bạn có các triệu chứng của bệnh tiểu đường, chẳng hạn như khát hoặc đói quá mức, mờ mắt hoặc giảm cân không rõ nguyên nhân.

Nếu đang bị mắc PCOS, hãy lên kế hoạch thăm khám bác sĩ định kỳ, thực hiện các xét nghiệm thường xuyên để kiểm tra bệnh tiểu đường, huyết áp cao và các biến chứng có thể khác.

Tư vấn sức khỏe

Tư vấn trực tiếp

Bs Trịnh: 093 531 4488





Hotline: 024 63 288 488 - 0935 314 488